Het ouderverstotingssyndroom (PAS)

Veel kinderen die problemen krijgen in scheidingssituatie, lijden aan het ouderverstotingssyndroom. Ook wel bekend als PAS. 

Wat is PAS?
De Amerikaan Richard Gardner was de eerste die het ouderverstotingssyndroom of PAS (Parental Alienation Syndrome) beschreef. Ook hulpverleners en wetgevers en rechterlijke macht, weten soms niet goed om te gaan met situaties die lijken op PAS. Eigenlijk zouden we veel van deze situaties kunnen zien als een vorm van kindermishandeling. Ouderverstoting kan schadelijk zijn. Onderzoek heeft uitgewezen dat kinderen lijden onder situaties waarin de zorgende ouder de echtscheiding niet kan verwerken en de andere ouder zwart maakt. De schade die het kind daardoor ondervindt, kan zo groot zijn dat hij of zij voor de rest van zijn leven hiervan last kan houden (psychische klachten, verminderd gevoel van eigenwaarde, verlies van contact met eigen gevoelens, verminderde prestaties op intellectueel gebied, gebrekkige sociale ontwikkeling, zelf relatie problemen ontwikkelen...).

Wanneer een kind aan PAS lijdt, zit het kind met een loyaliteitsconflict. Loyaliteit is een veelgebruikt begrip (zie ook contextueel werken van Nagy). We bedoelen met loyaliteit een gevoel van verbondenheid tussen mensen. Kinderen die een loyaliteitsconflict hebben zitten als het ware klem tussen hun ouders. Ze willen van de twee hun ouders blijven houden. In een echtscheiding weten kinderen zich vaak geen raad met hun gevoelens over de scheiding en over hun ouders. Kinderen merken ook al spoedig, dat wat ze ook doen, ze voor hun gevoel bijna altijd verraad plegen, ten opzichte van een van hen. Kinderen van gescheiden ouders kunnen het maar moeilijk verwerken als hun ouders laten merken dat de ander niet alleen als partner, maar ook als ouder mislukt vinden. Als ouders hun kinderen daarvan proberen te overtuigen dan komt een kind in een loyaliteitsconflict.

Hoe herken je een kind met PAS
Een kind met PAS "houdt" van de ene ouder en "haat" de andere ouder. Het kiest zonder (uiterlijke) blijk van enig schuldgevoel, voor die ouder met wie het als klein kind een sterkere binding had. Dit gebeurt vaker als ouders na een scheiding een vechtrelatie met elkaar hebben. Kinderen worden dan bang om de binding met de geliefde ouder te verliezen. Het kind ziet dan onbewust het afstoten van de andere ouder, dikwijls de vader, als enige oplossing. De "geliefde"ouder werkt hier helaas vaak deels bewust en soms deels onbewust aan mee. Dit kan zijn door bijvoorbeeld te eisen dat vader/moeder buiten blijft staan, elke contactpoging als "lastigvallen" te bestempelen of door het antwoordapparaat aan te zetten en de telefoon alleen op te nemen als het vader of moeder "niet" is. 

Waaraan herken je PAS of neiging naar PAS?

De hulpvraag van ouders voor ondersteuning van hun kind/de jongere is vaak gericht  aan de KIES-coach met het feit dat ouders het gevoel hebben alles gedaan te hebben wat in hun macht ligt om hun kind "gelukkig" te maken, zonder het gewenste resultaat. De ouder maakt zich zorgen om de kinderen omdat:

Hoe kan PAS ontstaan?
In de meeste situaties gaat het om kinderen die zich verantwoordelijk voelen voor de ouder die "alleen" achterblijft. (lvaak de partner die zich slachtoffer voelt van de huwelijksbreuk). Het kind gaat (bewust en onbewust) deze ouder beschermen tegen De "kwade, de schuldige". Hoe doet hij of zij dat?