De taak van de KIES-coach

Kinderen scheiden niet. Het meemaken van de scheiding van hun ouders overkomt hen. Opvallend genoeg vertellen kinderen vaak wel in de trant van ‘toen wij gingen scheiden’. Het voelt immers als het uiteenvallen van de veiligheid van het oorspronkelijk gezin, een scheiding van elkaar.

Kinderen kunnen zelf niet overzien wat er allemaal gebeurt en wat het meemaken van de scheiding voor hun gevoel van veiligheid betekent. De scheiding en alles wat er mee samen hangt is een hele klus voor kinderen. Ze zien zichzelf heel vaak als de oorzaak van gezinsproblemen omdat ze vaak nog niet vanuit een andere positie kunnen kijken naar de situatie dan alleen vanuit hun eigen kwetsbaarheid. Weinig ouders zullen dit meteen herkennen en nog minder ouders zullen de capaciteiten hebben om kinderen van dit schuldgevoel af te helpen. Het is dan ook moeilijk om een kind veiligheid te laten voelen in een situatie dat een kind zich meestal in de steek gelaten zal voelen.

Natuurlijk zijn de meeste ouders van goede wil en doen ze hun best om de  consequenties voor hun kinderen te beperken. Vaak denken ouders, dat zolang zij beiden maar liefdevol naar de kinderen blijven en elkaar niet zwart maken tegenover de kinderen, elkaar genoeg tijd met de kinderen gunnen, dat ze het goed doen voor de kinderen. Dat is deels natuurlijk zeker zo. Toch schuilt in die aanname meteen dan ook het risico dat andere problemen over het hoofd gezien worden. In de KIES-groep kan het kind hierover praten zonder dat het bang hoeft te zijn de zo hun best doende ouders te kwetsen. Een Kiescoach is er namelijk in getraind om kinderen, in groepsverband en/of individueel, in een niet therapeutische setting over de scheiding van hun ouders te leren praten, de scheiding te leren begrijpen, hun eigen gevoelens met betrekking tot wat ze meemaken te herkennen en erkennen, nieuwe eigen beste keuzes te maken voor het omgaan met wat op hun pad is gekomen en ervaren dat zij niet de enigen zijn die dit allemaal meemaken. Met deelname aan KIES kan de KIES-coach het kind weer in zijn eigen kracht laten komen en diens belangen behartigen.

Wanneer ouders op zoek gaan naar hulp voor hun kind na scheiding dan is dat vaak wanneer zich emotionele, gedrag- of leerproblemen bij hun kinderen aandienen. Dat is jammer. Met het aanbieden van KIES op school krijgen alle kinderen die een scheiding mee maken of hebben mee gemaakt, kort of lang geleden, de kans er beter mee om te leren gaan. Problemen kunnen zo worden voorkomen of minder de kans krijgen te gaan stapelen.

Wanneer ouders in de fase zitten van het regelen van de scheiding en er veel vragen en zorgen zijn voor de toekomst en ouders het dan zo goed mogelijk voor hun kinderen willen regelen kunnen zij het beste kiezen voor een scheidingsbemiddelingspraktijk waar de kinderen aan KIES-omgangsbegeleiding kunnen deelnemen. De kinderen krijgen dan een stem in de scheiding, kunnen hun zorgen en vragen stellen en hun wensen voor de toekomst duidelijk maken. Ouders kunnen hiermee dan meteen vanaf het begin rekening houden, zover als mogelijk, en hierover praten met hun kinderen. De KIES-omgangsbegeleider vertolkt zo de wensen en behoeftes van het kind n.a.v. de KIES omgang bijeenkomsten ivm de te regelen omgang en behartigt de belangen van kinderen in het algemeen door ouders altijd te informeren over wat alle kinderen nodig hebben. De KIES omgangbegeleider werkt samen met een scheidingsbemiddelaar. Het ouderschapsplan krijgt hiermee meer kans van slagen.

Aan de ouders wordt vooraf, bij het informatiemoment, goed uitgelegd hoe er met de verhalen van hun kinderen over de scheiding door de KIES coach wordt omgegaan. Ouders vinden dit namelijk vaak erg spannend en eigen emoties spelen vaak een rol.  Als ouders toestemming voor deelname weigeren is dat vaak uit angst wat er met de informatie gebeurt. Er is vaak schaamte over wat er allemaal is gebeurd. De KIES-coach is zich hiervan bewust en weet dat er makkelijk dingen mis gaan in deze zo moeilijke periode. Daarnaast gaat het bij KIES om de beleving van het kind en niet om de waarheid; het kind heeft zijn/haar eigen perspectief van de waarheid.

Ook willen ouders hun kinderen niet nog eens extra belasten. Uit alle effectenonderzoeken naar KIES komt naar voren dat alle kinderen zich erg geholpen hebben gevoeld door KIES. De echte twijfel van ouders verdwijnt  meestal ook pas als de kinderen een keer bij KIES geweest zijn. Door deelname aan KIES gaan ouders langzamerhand merken dat hun kind weer een beetje zichzelf gaat worden en dat ze hun eigen vragen en zorgen gaan melden aan ouders. Dat kan moeilijk zijn maar ouders en kinderen krijgen hierdoor meestal wel beter contact en daar zijn de ouders meestal opgelucht over. De meeste ouders willen graag weten wat er in de kopjes van hun kinderen omgaat.

Soms denken ouders dat hun kind alleen maar zal toekijken in de groep en zich niet open zal stellen. Dit valt over het algemeen erg mee. Het niet actief deelnemen aan het programma is niet direct een voorwaarde. Veel kinderen willen even kunnen wennen in een groep waar het gaat over, voor hen, heel ingrijpende dingen in hun leven. Dat is ook helemaal niet zo vreemd. Door de veilige setting en ontspannen laagdrempelige aanpak is het voor de kinderen vaak zo dat ze bij KIES voor de eerste keer met hun angsten, zorgen, vragen, verhalen en behoeftes naar buiten komen.

Door de KIES-coach wordt niets zonder toestemming van het kind naar buiten worden gebracht. Wanneer de KIES-coach zich echter zeer ernstige zorgen maakt over het kind of de situatie waarin het zit dan zal de KIES-coach dit met het kind bespreken en daarna contact opnemen met beide ouders van het kind. De kinderen worden in eerste instantie (bij niet ernstige situaties) geholpen met het leren verwoorden van zaken die zij moeilijk vinden. Door het zelf te leren verwoorden en bespreekbaar maken van hun zorgen, vragen en behoeftes wordt het contact tussen ouders en kinderen opnieuw versterkt en leert het kind waar het om hulp kan vragen. De ouders van deze kinderen zouden wellicht, zonder ! deelname van hun kind aan KIES, belangrijke informatie van hun kind missen wat een goede ouder-kind relatie in de weg kan staan. Wanneer het voor kinderen te moeilijk blijkt maar wel van belang is om hun ouder(s) hun vragen of zorgen te vertellen of behoeftes te noemen, dan is het eveneens mogelijk, na toestemming van het kind, dat dit door de Kiescoach met de ouders zal worden besproken.

De KIES-Coach ziet het als zijn/haar taak te staan voor de belangen van kinderen in echtscheiding situatie, hen een stem te geven in de scheiding en de band tussen het kind en de ouder (weer) te versterken zodat het zo onbelast mogelijk kan opgroeien met beide ouders.